» Gert Vlok Nel

Within a week of the broadcast of the documentary “Beautiful in Beaufort Wes” on VPRO Dutch national television, the 2 Disc CD / DVD set by African singer and poet Gert Vlok Nel entered the National album top 100 at # 59.   This impressive and moving documentary (with music by Gert Vlok Nel) reflects the daily life of the black and white poor community of Beaufort – Wes, a sleepy little town, located far away from Johannesburg and Cape Town. 

Gert Vlok Nel is a maverick in his country’s literary scene, and a cult figure in the South African music scene. He studied English, Afrikaans and history at Stellenbosch University and worked as a guide, a bartender and a watchman before publishing just one collection of poetry, which rightly made him famous.

Om te lewe is onnatuurlik (To live is unnatural) contains a number of beautiful, personal and poignant poems, for which he received the prestigious Ingrid Jonker Prize.  His fellow countryman Etienne van Heerden, a South African author, best known for his book, Die Swye van Mario Salviati (The Long Silence of Mario Salviati), praised Nel as ‘one of our finest talents’.

The Dutch poet Gerrit Komrij included no fewer than eight of  Gert Vlok Nel’s poems in his anthology of South African poetry in Afrikaans De Afrikaanse poëzie in 1000 en enige gedichten, (African poetry in a thousand-and-some poems), a selection from 350 years of (South) African poetry.

Om te lewe is onnatuurlik was followed up by a CD, om beaufort wes se beautiful woorde te vergeet, an autobiographical sketch and full-length show with poetry, music and visual material, which he has performed all over South Africa. Some people say he is a travelling bard with a guitar, comparable to Bob Dylan and the renowned South African troubadour Koos du Plessis. He himself says he admires Tom Waits and Bruce Springsteen (‘Tom Waits, he messes about, just like me’).

In his début collection of songs, Nel paints a personal portrait of his childhood in Beaufort-Wes, a rural part of South Africa with a predominantly poor-white population, his father a railway employee. Nel writes songs that are of a haunting, bewitching and almost hypnotic quality, in an unusual and innovative Afrikaans, comparable with, if anything, the language experiments of Antjie Krog, a prominent South African poet, academic and writer.

Beaufort-Wes
se Beautiful Woorde

Resentie / Persbericht

‘Ik ben een warm bad, kleed je uit, kom maar liggen, dompel je onder, zweet en relax’, dat zeggen de liedjes van de Zuid-Afrikaanse zanger/dichter GERT VLOK NEL. Dat doen ze op zijn plaat Beautiful In Beaufort-Wes, dat doen ze deze zondagmiddag meer dan een uur lang ook in een uitverkocht Paradiso.

Loom en bedwelmend spelen de bescheiden geblokte veertiger Gert en zijn begeleider, een zeer bekwame langharige bassist/gitarist. De een staat, de ander zit, veel is er niet te zien. Maar wat er te horen valt, is verbeeldend genoeg. Een groot projectiescherm toont slechts aan het begin wat tekstvertalingen; de muziek volstaat. Die vraagt je je ademhaling te vertragen, het ritme van je hartslag te volgen. Het is folk (Dylanesk, zeker wanneer Gert het mondorgel erbij bespeelt), maar de ontheemde Afrikaanse nachten en hun eeuwige ritmiek echoën door in al het getokkel. Kom, sukkel maar in slaap, maar Gert’s poëzie verhaalt van rauw vlees, heet verlangen, Timotei Shampo en geweld. Vanaf het tien minuten durende Waarom Ek Roep Na Jou Vanaand (zijn ode aan de in 1984 overleden Jacques Brel van Zuid-Afrika, zanger Koos du Plessis) tot aan My Broken Souvenirs van zijn zo geliefde Limburgse band Pussycat geeft Gert Vlok Nel je de indruk dat hij je in slaap wiegt, terwijl hij je in werkelijkheid bij de lurven pakt.

Soms zegt hij een gedicht op, soms doet hij een moeilijk verstaanbare aankondiging in het Afrikaans. De taal intrigeert weliswaar, maar is niet van doorslaggevend belang. Eerder het timbre en de intensiteit van de voordracht. Je zou hem willen knuffelen, dit ontwapenende beertje uit de Zuid-Afrikaanse streek de Karoo, vanwege zijn onhandige bescheidenheid en zijn vermogen een wereld op te roepen die ondanks zoveel schoonheid ook zoveel pijn bevat. Zo ver weg klinkt de muziek van Gert Vlok Nel, en tegelijkertijd zo dichtbij. Zo vertrouwd en zo vervreemd. Dat hij het optreden, na een staande ovatie, eindigt met een voor zijn doen schrijnend gepassioneerd nummer van een onlangs door geweld getroffen Afrikaanse intellectueel verrast, maar is op de keper beschouwd logisch. We moeten niet denken dat het bad waarin hij ons dompelt iets te maken heeft met een idylle. TOM ENGELSHOVEN

Gezien: PARADISO, AMSTERDAM (28 JANUARI 2007)

www.oor.nl